SCSI veri kurtarma, SCSI (Small Computer System Interface) ve devamı olan SAS (Serial Attached SCSI) arabirimli disklerde yaşanan arızalarda, verilerin tam donanımlı bir laboratuvar ortamında kullanılan çeşitli yöntemlerle kurtarılması işlemidir. Bu diskler günümüzde çoğunlukla eski nesil sunucularda ve üretim bandındaki endüstriyel makinelerde çalıştığı için veri kaybı vakaları nadirdir; ama yaşandığında genellikle bir sunucu ya da üretim hattı durmuş demektir.
SCSI Diskler Bugün Nerede Karşımıza Çıkıyor?
SCSI, kişisel bilgisayarlarda hiç yaygınlaşmamış, sunucu ve iş istasyonu dünyasında kullanılmış kurumsal bir disk arabirimidir. Laboratuvarımıza gelen SCSI vakalarının neredeyse tamamı iki kaynaktan çıkıyor: yıllardır aralıksız çalışan eski nesil sunucular ve üretim bandındaki endüstriyel makinelerin (tezgah kontrol üniteleri, hat bilgisayarları) içindeki diskler.
Bu cihazların ortak özelliği şu: sistem çalıştığı sürece kimse diske dokunmaz, disk de çoğu zaman on yılı aşkın süre kesintisiz döner. Arıza geldiğinde ise yerine yenisi takılacak bir disk piyasada kolay bulunmaz; üretici desteği yıllar önce bitmiştir. Bu yüzden SCSI vakalarında soru genellikle "veri kurtarılır mı" ile kalmaz, "bu makine tekrar nasıl ayağa kalkar" boyutuna uzanır.
SCSI ile SAS Arasındaki Fark
SAS, SCSI'nin seri iletişime taşınmış devamıdır: komut yapısı aynı ailedendir, fiziksel bağlantı ve hız tamamen farklıdır. Paralel SCSI 68 veya 80 pinli geniş konnektörler kullanır; SAS ise bugünkü sunucu disklerinin standardıdır ve SATA disklere benzer ince bir bağlantıya sahiptir. Elinizdeki diskin hangisi olduğundan emin değilseniz konnektörün fotoğrafını iletmeniz ayrım için yeterlidir.
Veri kurtarma açısından iki arabirim de bu sayfanın kapsamındadır. RAID dizisi içinde çalışan SCSI veya SAS disklerde ise vaka disk ile sınırlı kalmaz, dizinin yeniden kurgulanması gerekir; bu senaryo sunucu veri kurtarma hizmetimizin konusudur. SAS teknolojisinin detaylarını merak ediyorsanız SAS disk nedir yazımızda anlattık.
SCSI Veri Kurtarmayı Zorlaştıran Üç Şey
SCSI vakalarını standart harddisk vakalarından ayıran nokta diskin yapısı değil, çevresindeki ekosistemin ölmüş olmasıdır. Üç zorluk öne çıkar:
- Eş parça (donör) bulmak zordur. Fiziksel arızalı bir diskte okuma kafası veya elektronik kart değişimi için aynı model bir donör disk gerekir. Üretimden yıllar önce kalkmış SCSI modellerinde bu parçayı piyasada bulmak çoğu zaman mümkün olmaz. GOLD DATA donör bankasında SCSI diskler için de stok tutuyoruz; az bulundukları için bu stok, vakayı haftalarca donör beklemeden çözmemizi sağlayan asıl avantajdır.
- Arabirim ve firmware eskidir. Diski okuyabilmek için 68/80 pin dönüştürücüler ve eski firmware yapılarıyla çalışabilen laboratuvar donanımı gerekir; güncel bir bilgisayara bağlayıp denemek mümkün değildir.
- Deneme yanılma lüksü yoktur. Bu disklerin çoğu tek kopyadır ve yedeği yoktur. Yanlış bir müdahale, örneğin diskin uygun olmayan ortamda açılması, kurtarma ihtimalini kalıcı olarak bitirebilir. Disk elinize ulaştığında çalıştırmayı denemeyi bırakmak, atılacak en doğru ilk adımdır.
Dürüst olalım: SCSI disklerde de her zaman her vaka kurtarılır demek yanlış olur. Plakalarda ağır fiziksel tahribat varsa veya disk daha önce ehil olmayan bir müdahale gördüyse başarı ihtimali ciddi düşer. Bu yüzden analiz yapmadan telefonla "kurtarırız" sözü vermeyiz; analiz ücretsizdir ve sonucunu onaylamazsanız diskiniz ücret alınmadan iade edilir.
Süreç Nasıl İşliyor?
SCSI ve SAS vakaları da standart sürecimizle ilerler: diski talep formunu doldurduktan sonra kargolayarak veya elden teslim edebilirsiniz. En geç 24 saat içinde ücretsiz analiz yapılır ve size veri kurtarmada gidilecek yöntem, süre ve maliyeti içeren bir rapor sunulur. Onay verirseniz kurtarma işlemi başlar.
SCSI vakalarında işlemin kendisi diske özel ilerler: fiziksel arızalarda donör bankasından eşleştirilen parçalarla (okuma kafası, elektronik kart) diske bireysel müdahale yapılır ve disk temiz oda ortamında sektör bazında ikizlenir; veriler bu ikiz disk üzerinden çıkarılır. İşlem sonunda kurtarılan dosyaları interaktif liste üzerinden kendiniz kontrol edersiniz; talep ettiğiniz veriler kurtarılamamışsa ücret ödemezsiniz.
SCSI diskten veri kurtarma ihtiyacınız mı var? GOLD DATA 2012 yılından bu yana SCSI diskler de dahil olmak üzere tüm depolama birimlerinden veri kurtarma hizmeti vermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
SCSI disk nedir?
SCSI (Small Computer System Interface), sunucu ve iş istasyonlarında kullanılmış paralel bir disk bağlantı arabirimidir. 68 veya 80 pinli geniş konnektörüyle tanınır; günümüzde yerini SAS arabirimine bırakmıştır.
SAS disklerden de veri kurtarıyor musunuz?
Evet. SAS, SCSI ailesinin güncel üyesidir ve bu sayfadaki hizmetin kapsamındadır. RAID dizisi içindeki SAS disklerde vaka sunucu kurtarma kapsamına girer; tekil SAS disklerde süreç bu sayfada anlatıldığı gibi ilerler.
Çok eski bir SCSI disk için parça bulunur mu?
Çoğu zaman evet. Donör bankamızda üretimden kalkmış SCSI modelleri için de stok tutuyoruz. Stokta eşleşme yoksa tedarik süreci başlatılır; bu durumda analiz raporunda size gerçekçi bir süre veririz, belirsiz söz vermeyiz.
Üretim bandındaki makinenin diski arızalandı, ne yapmalıyım?
Diski tekrar tekrar başlatmayı denemeyin; fiziksel arızalı bir disk her açılışta biraz daha zarar görür. Diski söküp bize ulaştırın, makinenin marka ve modelini de not edin. Analiz aynı gün içinde sonuçlanır ve hattın ne kadar sürede veri alabileceğini netleştirir.
Arızalı disk tamir edilip geri mi veriliyor?
Hayır, veri kurtarma disk tamiri değildir. Arızalı diske donör parçalarla bireysel müdahale yapılır, disk sektör bazında sağlam bir diske ikizlenir ve verileriniz bu ikiz üzerinden teslim edilir. Arızalı disk çalışır hale getirilip geri verilmez.
Analiz ve iade koşulları nedir?
Analiz ücretsizdir ve genellikle aynı gün sonuçlanır. Rapordaki yöntem ve maliyeti onaylamazsanız diskiniz hiçbir ücret talep edilmeden iade edilir. İşlem sonunda da talep ettiğiniz veriler kurtarılamamışsa ödeme yapmazsınız.
