Rack sunucu, standart 19 inç genişliğindeki sunucu kabinlerine yatay olarak monte edilmek üzere tasarlanmış sunuculara denir. Buradaki "rack" kelimesi sunucunun kendisini değil, içine yerleştirildiği kabini anlatır; sunucu ise o kabine takılan cihazdır. Yüksekliği U (rack unit) denilen birimle ölçülür ve bir U yaklaşık 4,4 santimetredir. Ülkemizde en çok 1U, 2U ve 4U modelleri görülür.
Bir rack sunucu, masaüstü bir bilgisayarda bulunan her şeyi kendi kasasında barındırır: işlemci, bellek, güç kaynağı, soğutma fanları ve depolama birimleri. Onu masaüstü bir makineden ayıran şey, bu bileşenlerin kabine sığacak biçimde yassı bir kasaya yerleştirilmiş olması ve raylı bir mekanizmayla kabine takılmasıdır. Aynı kabinde alt alta onlarca sunucu çalışabilir; veri merkezlerinin ve barındırma hizmeti veren şirketlerin rack sunucuyu tercih etmesinin başlıca sebebi budur.
Disklerin takıldığı yuvalar sunucunun ön yüzünde bulunur ve her disk kızak adı verilen bir taşıyıcıya vidalanarak yerleştirilir. Yuva sayısı sabit değildir; kasa yüksekliğine ve modele göre değişir. 1U bir sunucuda genellikle dört ile on arasında yuva bulunurken, 2U ve üzeri modellerde bu sayı yirmiyi aşabilir. Sunucularda çoğunlukla SATA yerine SAS arayüzlü diskler kullanılır; bu diskler sürekli çalışmaya ve çok diskli yapılara göre üretilmiştir.
Neden Rack Sunucu Kullanılmalı?
Tek bir sunucuyla çalışıyorsanız kasanın biçimi çok şey değiştirmez. Sunucu sayısı arttığında ise yerleşim başlı başına bir sorun haline gelir. Rack sunucunun çözdüğü sorun budur: aynı kabin içinde standart ölçülerde, alt alta, öngörülebilir bir düzende çalışmak.
Kabin yapısı yalnızca yerden tasarruf sağlamaz. Kablolar arkada tek bir güzergâhta toplanır, güç dağıtımı kabin içindeki bir ünite üzerinden yapılır, soğutma önden arkaya tek yönde akar. Sistem büyüdüğünde yeni bir sunucu eklemek boş bir U'ya cihaz takmaktan ibarettir. Barındırma ve bulut hizmeti veren şirketlerin bu yapıyı tercih etmesinin sebebi, büyümeyi baştan planlanmış hale getirmesidir.
Rack Sunucu Ne İşe Yarar?
Rack sunucu, kesintisiz çalışması beklenen işleri yürütmek için kullanılır: dosya ve yedek sunucuları, veri tabanları, sanallaştırma altyapıları, uygulama ve web sunucuları. Kendi işletim sistemini çalıştırır ve çoğunlukla bir RAID dizisi üzerinde birden fazla diskle birlikte kurgulanır.
Günlük kullanımda iki tasarım ayrıntısı işi kolaylaştırır. Birincisi ray sistemi: sunucu kabinden çekmece gibi öne çekilebilir, böylece kapağını açmak için kabinden sökmek gerekmez. İkincisi sıcak takas, yani sunucu çalışırken diski yuvasından çıkarıp yenisini takabilme özelliğidir. Arızalı bir diski değiştirmek için sistemi kapatmak gerekmediğinden hizmet kesintisi yaşanmaz.
Aynı özellik bir riski de beraberinde getirir. Sistem çalışırken disk çıkarılabildiği için yanlış yuvadan disk çekilmesi kolayca yaşanabilen bir hatadır ve çok diskli bir yapıda sonucu ağır olur.
Rack Sunucu ve Blade Sunucu Sistemi Arasındaki Farklar Nelerdir?
Blade sunucu, ortak bir kasaya takılan ince sunucu modülüdür. Rack sunucudan farkı, güç kaynağını, soğutmayı ve ağ bağlantısını kendi üzerinde taşımaması; bunları takıldığı kasadan paylaşarak almasıdır. Bu sayede aynı alana daha çok sunucu sığar.
Rack sunucuda ise her ünite kendi güç kaynağına ve fanlarına sahiptir. Bu, daha fazla yer ve daha fazla kablo demektir; buna karşılık her sunucu bağımsızdır. Farklı marka ve modelleri aynı kabinde bir arada kullanabilir, tek bir cihazı diğerlerinden ayrı yapılandırabilirsiniz.
Enerji tarafında sık tekrarlanan bir yanlış vardır: blade sistemlerin az elektrik harcadığı söylenir. Doğrusu şudur: paylaşılan güç kaynağı ve soğutma sayesinde sunucu başına düşen tüketim düşebilir, ama dolu bir blade kasası toplamda yüksek güç çeker ve yoğunluğu nedeniyle daha güçlü soğutma ister. Blade'in kazancı verimlilikte değil, yoğunluktadır.
Blade sistemin bir bağlayıcılığı da vardır: modüller yalnızca kendi üreticisinin kasasına takılır. Rack sunucuda böyle bir kısıt yoktur. Barındırma şirketlerinin çoğunlukla rack tarafında kalmasının sebeplerinden biri budur.
| Konu | Rack sunucu | Blade sunucu |
|---|---|---|
| Güç ve soğutma | Her ünitenin kendi güç kaynağı ve fanları vardır | Kasadan paylaşılır, modülün üzerinde bulunmaz |
| Yoğunluk | Aynı alana daha az sunucu sığar | Aynı alana belirgin şekilde daha çok sunucu sığar |
| Bağımsızlık | Farklı marka ve modeller aynı kabinde çalışabilir | Modüller yalnızca kendi üreticisinin kasasına takılır |
| Kablolama | Her sunucunun kendi kabloları olduğu için yoğundur | Bağlantılar kasa üzerinden toplanır, kablo azalır |
| Başlangıç maliyeti | Tek sunucuyla başlanabilir | Önce kasa alınması gerekir, giriş maliyeti yüksektir |
| Enerji | Sunucu başına tüketim daha yüksek olabilir | Sunucu başına düşer, ama dolu kasa toplamda yüksek güç çeker |
Rack Sunucu Avantajları Nelerdir?
Düzenli ve erişilebilir yerleşim. Bir bileşende sorun çıktığında hangi cihazda olduğu kabin üzerinde doğrudan görülür. Raylı yapı sayesinde sunucu öne çekilip açılabilir, kablolar arkada tek güzergâhta toplandığı için müdahale sırasında yanlış kabloya dokunma ihtimali azalır.
Öngörülebilir hava akışı. Sunucuların en büyük düşmanı ısıdır. Rack sunucular havayı önden alıp arkadan atacak şekilde tasarlanır; kabinler de aynı yöne göre dizilir. Böylece sıcak hava koridoru ile soğuk hava koridoru ayrılır ve oda soğutması tek bir mantıkla planlanabilir.
Fiziksel erişim kontrolü. Güvenliği sağlayan şey sunucunun kendisi değil, kilitli kabindir. Bazı modellerde ön panelde ayrıca bir kilit bulunur ve bu, disklerin izinsiz çıkarılmasını zorlaştırır. Kabin kilidi tek başına yeterli değildir ama yetkisiz fiziksel müdahaleyi anlamlı ölçüde güçleştirir.
Kademeli büyüme. İhtiyaç arttığında kabine sunucu eklenir, kapasite arttığında yuvaya disk takılır. Sistemin tamamını yenilemek gerekmez.
Rack Sunucularda Veri Kaybı
Rack sunucular çoğunlukla RAID dizisi üzerinde çalıştığı için tek bir diskin arızalanması genellikle veri kaybı anlamına gelmez. Kayıp, çoğunlukla bunun ardından gelen adımlarda yaşanır: dizinin yeniden yapılandırılması sırasında ikinci bir diskin düşmesi, denetleyici arızası nedeniyle diskler sağlam olduğu halde dizinin okunamaz hale gelmesi ya da yanlış yuvadan disk çıkarılması gibi durumlarda.
Böyle bir durumda yapılacak ilk şey sistemi kapatmak ve dizi üzerinde yeni bir yapılandırma denemesine girmemektir. Her deneme, üzerine yazma riski taşır. İzlenen yöntemi, süreci ve maliyet kalemlerini sunucu veri kurtarma sayfamızda anlattık; dizi yapısına özgü ayrıntılar için RAID veri kurtarma sayfamıza bakabilirsiniz.
