Harici harddiskten veri kurtarma, bilgisayara haricen bağladığımız (USB,eSATA,WiFi,Lan) taşınabilir sabit disklerde herhangi bir sebepten yaşanan veri kaybı durumlarında uyguladığımız profesyonel kurtarma hizmetidir. Harici diskler kullanım senaryoları gereği darbe, düşme ve ani kesintiler gibi risklere dahili disklere göre çok daha fazla maruz kalır. Bu tür veri kayıplarında GOLD DATA olarak tüm marka ve modellerde harici harddiskten veri kurtarma hizmeti sunuyoruz.
Bu Yazıda Neler Var?
Harici Harddisk Neden Bozulur?
Harddisklerin genel bozulma nedenleriyle pek farkı yoktur. Buradaki kritik fark bu disklerin doğası gereği sök-tak yapıda kullanılmaları, taşınmaları, darbe, sarsıntı, düşme gibi faktörlere daha çok maruz kalmalarından kaynaklanır. Çantada taşınması, masada çalışırken çekilmesi, farklı bilgisayarlara sürekli takılıp çıkarılması gibi günlük kullanım alışkanlıkları riskleri arttırır. Fakat eskiden de kendiliğinden bozulmalara rastlayabilirken özellikle 2020 ve sonrası satın aldığınız diskler neredeyse garanti süresini bile doldurmadan bozulmakta. Bunun sebebi gelişen teknolojinin doğurduğu hassasiyet mi yoksa etik olmayan ticari kaygılar mı (planlı eskitme) bir yorum yapmayacağız. Fakat şu bir gerçek ki 10 yıl 15 yıl çalışan harddisklerde yılını doldurmadan bozulan harddisklere doğru evrilmiş durumdayız.
Veri kurtarma talep formlarından topladığımız bilgilerle en çok karşılaştığımız bozulma nedenlerinden bazılarını şöyle özetleyebiliriz.
- Düşme ve darbe: İstatistiksel olarak en çok karşılaştığımız bozulma nedeni. Cep telefonlarımız gibi taşınabilir disklerde sıklıkla düşürülebiliyor. Fakat bir mekanik harddiskin en zayıf karnı darbeye dayanıksızlığıdır. Bunun sebebi içerisinde serbest okuma/yazma kafalarının aldığı darbe ile park alanından çıkarak plakalar üzerine takılmasıdır. Çoğunlukla kullanıcılar bu durumdaki cihazı ilk bağladıklarında park alanında olması gereken kafa plaka yüzeyine yapışarak zarar verebilmektedir. Diske ısrarla enerji verilmemelidir. Plakaların zarar görmemesi veri kurtarmada başarı oranlarının en önemli kriteridir. Laboratuvarımızda plakaya yapışan okuma/yazma kafaları (R/W Head) cleanroom ortamında özel endüstriyel kitler kullanılarak güvenli bir şekilde plakalardan kurtarılır. Daha sonra donör disk kullanılarak gerekli nakil ve veri kurtarma sürecine başlanır.
- USB Bağlantı Sorunları: Harici harddiskler kontrol kartlarına (PCB) eklenen usb dönüştürücüler veya yeni nesil usb pcb'ler ile dönüştürülmüş olan klasik harddisklerdir. Özellikle usb bağlantı noktasının zamanla tak çıkar zarar görmesi, kablo takılıyken taşınması veya çekilmesi PCB'nin zarar görmesine yol açabilmektedir.
- Güvenli Kaldırma Yapılmadan Çıkarma: Arka planda devam eden bir yazma işlemi doğru sonlandırılmadığı zaman dosya sisteminde yapısal sorunlara yol açabilmektedir. Ayrıca güvenli kaldırma seçeneği diskin tüm işlemleri sonlandırarak okuma / yazma kafalarının güvenli bir şekilde parka çekilmesini sağlar.
- Elektriksel Sorunlar ve Aşırı Isınma: Adaptörlü modellerde yüksek veya düşük amper kullanımı elbette tüm elektronik dünyası gibi disklerimize de zarar verebilmektedir.
- Kendiliğinden Oluşan Vakalar: Maalesef birçok vakada da "akşam kapattım sabah açtım çalışmıyordu" gibi cümleleri sıklıkla duyabiliyoruz. Zamanla oluşan bad sectorler, okuma yazma kafalarının hassasiyetini kaybetmesi, firmware sorunları gibi sorunlar aniden karşınıza çıkabilirler.
- Su ve Sıvı Teması: Üzerlerine dökülen su, kahve, çay veya herhangi bir içecek harici diskin hem elektronik kartına hem de mekanik bileşenlerine zarar verebilmektedir.
- Afetler: Maalesef ülkemizde fazlasıyla karşılaştığımız bir diğer veri kaybı sebebi. Deprem (enkaz kaynaklı), yangın, sel gibi doğal afetler kaynaklı veri kayıplarıdır. Bu tür veri kayıplarını GOLD DATA olarak sosyal sorumluluk olarak görüyoruz. Gerekli tüm veri kurtarma işlemlerinizi hassasiyet ile gerçekleştiriyoruz.
Harici Harddiskin Arıza Türlerine Göre Tepkileri
Her arıza türü farklı tepkiler ve sonuçlarla karşımıza çıkabildiği gibi bazen bir arıza zincirleme birden fazla arızaya yol açabilmektedir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz diski kullanmayı bırakın ve profesyonel destek alın:
| Belirti | Olası Neden | Ciddiyet |
|---|---|---|
| Anormal Çalışma Sesleri | Okuma / Yazma Kafaları Hasarı | Yüksek |
| Diske Hiç Enerji Gelmiyor | PCB arızası, motor arızası veya USB kontroller | Yüksek |
| "Biçimlendirilmesi gerekiyor" uyarısı | Çoğunlukla dosya sisteminde oluşan hasarlar | Orta |
| Çok yavaş okuma/yazma | Bad sector oluşumu, plaka yüzey hasarı | Orta-Yüksek |
| Bazı dosyalar açılmıyor veya bozuk görünüyor | Kısmi dosya sistemi hasarı veya bad sector | Orta |
| Motor dönüyor, çalışma sesi de normal ama görmüyor | Firmware Hasarı | Yüksek |
Uyarı: Bu belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız diski tekrar tekrar bilgisayara takmayın, açıp kapatmayın ve internetten indirdiğiniz yazılımlarla kurtarma denemesi yapmayın. Disk sağlığını kontrol etmeden yapılacak bu tür işlemler her deneme plaka yüzeyine ek hasar verebilir ve kurtarılabilecek verilerin kalıcı olarak hasar görmesine yol açabilir.
Harici Harddiskten Veri Kurtarma Nasıl Yapılır?
Harici harddiskten veri kurtarma işlemi, analiz ile tespit edilen sorunlara göre belirlenmiş prosedürler uygulanarak gerçekleştirilir. Genel hatlarıyla dört kategoride ele alabiliriz.
Mantıksal Arızalarda Veri Kurtarma
Diskin mekanik olarak sağlam olduğu senaryolardır. Yanlışlıkla format atılması, dosya silme, dosyalarda oluşan bozulmalar, bölümün görüntülenememesi gibi birçok şekilde karşımıza çıkabilmektedir. Tüm veri kurtarma süreçlerinde olduğu gibi bu tür durumlarda da önce veri güvenliği kuralı gereği diskin sektör bazlı tam bir imajı (sanal disk) alınır. Tüm çalışmalar bu imaj üzerinden yürütülür. Bunu veri kaybının özelinde partition yapısının analizi, dosya ve dizin yapısının analizi, dosya türüne göre imza (signature) analizi gibi vakaya özel analizler ve veri kurtarma süreçleri takip eder.
Fiziksel Arızalarda Veri Kurtarma
Fiziksel arıza diskin hiç çalışmadığı senaryolara denir. Diskin içindeki mekanik bileşenlerinin (okuma/yazma kafaları, mil motoru,vb.) bozulduğu durumlardır.(PCB dışardaki tek birleşen olduğu için onu ayrı ele alacağız) Harici disklerde en sık karşılaşılan fiziksel arıza nedeni düşme ve darbedir. Fiziksel arızalarda disk ISO 14644 sertifikalı temiz oda ortamında işlem görür. Arızanın türüne göre uygun kriterlerde donör diskler kullanılabilir. Vakanıza bakacağı mühendisin bu tür arızalarda pakacağı ilk şey plakaların durumudur. Plakalar ne kadar iyi durumdaysa o işlem o kadar hızlı kolay ve yüksek başarı oranıyla sonuçlanır. Plakalar ne kadar kötü durumdaysa o kadar uzun meşakkatli bir süreç bizi beklemektedir. Maalesef plakalarda özellikle Service Area olarak tanımlanan (diskin kendi işletim sistemi ve benzersiz kalibrasyon datalarının bulunduğu kullanıcılara kapalı alan) bölgede oluşacak tahribatlar veri kurtarma şansını ciddi ölçüde düşürebilmektedir. Biz başarı oranları manipülatif söylemlerden ziyade bilimsel gerçekliklerle açıklamayı daha doğru buluyoruz. Her zaman her senaryoda veri kurtarma yapılır söylemleri şehir efsanelerinden başka bir şey değildir.
Elektronik Devre Kartı (PCB) Arızalarında Veri Kurtarma
PCB arızaları veri kurtarmanın en hızlı, garantili ve ekonomik arıza türleridir. Standart kontrol kartlarında arızalı karttan gerekli firmware transferi yapılarak hızlıca sonuçlandırılır. Lütfen kontrol kartını kaybetmeyiniz. En garantili ve hızlı arıza tipi olmasına rağmen özellikle Seagate harddisklerde PCB üzerinde yer alan benzersiz EPROM / ROM kalıcı hasar gördüğünde, Western Digital USB PCB'lerde donanımsal şifreleme yapıldığı modellerde şifreleme anahtarının saklandığı MCU'nun hasar gördüğü durumlarda veri kurtarma şansı ciddi ölçüde düşer. İstatistiksel olarak çok sık karşılaşılabilen bir vaka türü olmasa da oldukça riskli bir senaryodur.
Firmware Sorunları
Diskte herhangi bir arızalı bileşen olmadığı, sorunun üretici yazılımı (firmware) kaynaklı olduğu durumlardır. Üreticiden üreticiye ve modellere göre değişen bu yazılımlarda oluşan sorunlar yeniden yükleme yoluyla çözülebilen sorunlar değildir. Keza müşterilerimizin sıklıkça düştükleri bir hata olarak üreticinin yayınladığı firmwareleri yüklemeye çalışmaları sonucunda diske erişebilseler de tüm dataların silinmesine yol açtıklarını fark etmeleriyle bize ulaşmalarıdır. Firmware hasarında asla firmware güncellemesi yapılmaz. Var olan firmware mühendislik seviyesinde onarım veya içinden benzersiz modüllerin kurtarılmasıyla gerçekleştirilir.
Bilgi: Bazı harici disk üreticilerinin (özellikle Western Digital ) USB kontrol kartı üzerinde donanımsal şifreleme kullanır. Bu disklerde PCB arızası durumunda şifreleme anahtarının zarar görmemesi çok önemlidir. Lütfen harici diskinizin PCB'sine müdahale etmeyin, ehil olmayan kişi ve kurumların da müdahale etmesine izin vermeyin. Youtube gibi ortamlarda sözde before/after görüntüleriyle diskleri dondurucuya koydurma, evde plakaları söktürme gibi korkunç derece yanlış işlemlerin tavsiye edildiği ve uygulandığını yine müşterilerimizden duyuyoruz. Bu sırf ilgi çekmek için oluşturulan içerikler ciddi sorumsuzluk örnekleridir. Maalesef hukuki bir yaptırımı olmadığı için de çokça karşılaşılmaktadır.
Harici Harddisk Bozulduğunda Nelerden Kaçınılmalı?
Öncelikle panik yapmayın. Bu sizin hataya veya yanlış tercihlere başvurmanıza yol açacaktır. Tekrar tekrar çalıştırmayı denememek, X kişi bilgisayarda iyidir birde o baksın şeklinde deneme yanılmalardan, ehil olmayan kişi ve kurumlardan uzak durmak veri kaybı sonrası yapmanız gerekenlerin en önemlisidir. Elbette sadece biz yaparız şeklinde bir iddiada bulunmayacağız. Önemli olan Profesyonel Veri Kurtarma Merkezlerini araştırıp, birinde karar kılarak en azından merdivan altı tabela firmalarından uzak durarak veri kurtarma sürecinin yanlış ellerde veriye zarar verme sürecine geçmesine engel olabilirsiniz. Türkiye'de Veri Kurtarma Sektörü başlıklı yazımızdan faydalanarak firma seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Bireysel olarak ise aşağıdaki hatalardan kaçının:
- Formata basmayın: "Biçimlendirilmesi gerekiyor" uyarısı aldığınızda kesinlikle format atmayın,
- Diski tekrar tekrar takmayın: Fiziksel arızalı bir diski her çalıştırma denemesinde kafalar plaka yüzeyine ek hasar verebilir.
- Disk kasasını açmayın: Disk kapağı temiz oda standartlarına uygun sertifikalanmış cleanroom ortamında açılmalıdır.
- İnternetten veri kurtarma yazılımı indirmeyin: Fiziksel arızalarda yazılımsal müdahale mümkün değildir. Aksine zarar verir.
GOLD DATA ile Harici Harddisk Veri Kurtarma
GOLD DATA olarak harici harddisklerden veri kurtarma işlemlerini güvenli bir şekilde gerçekleştiriyoruz. Tüm işlemler ISO 27001 bilgi güvenliği ve veri gizliliği standartlarına uygun olarak gerçekleştirilir.
Western Digital, Seagate, Toshiba, Samsung, LaCie ve diğer tüm harici disk markalarında veri kurtarma hizmeti sunuyoruz.
Harici diskinizle ilgili veri kaybı yaşıyorsanız 444 36 98 numaralı çağrı merkezimizi arayabilir veya 0553 915 15 37 WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. Veri kurtarma talep formunu doldurarak diski ücretsiz analiz için laboratuvarımıza gönderebilirsiniz. Analiz sonrasında size ne yapılması gerektiği, ne kadar zaman alacağı, neler kullanılacağı ve de maliyeti detaylı olarak rapor edeceğiz. Onayınıza müteakip veri kurtarma sürecine başlanacak, onay vermediğiniz takdirde ise herhangi bir isim altında ücret talep edilmeksizin tekrar tarafınıza iade edilecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Düşen harici diskten veri kurtarılabilir mi?
Genellemeler doğru olmaz. Düşme sonucu oluşan hasar genellikle okuma kafalarında meydana gelir. Bu tip bir veri kaybından kurtarılıp kurtarılamayacağını belirleyen arıza değil plakaların durumudur.
Harici diskim "biçimlendirilmesi gerekiyor" diyor, ne yapmalıyım?
Kesinlikle format atmayın. Bu uyarı dosya sistemi bozulmasından da kaynaklanabilir veya diskte okuma/yazma stabilitesinin bir nedenden dolayı bozulmasından da. Fakat sebep ne olursa olsun veri kurtarma desteği alabilirsiniz.
WD My Passport şifreli diskte veri kurtarma yapılabilir mi?
Evet yapılabilir. Western Digital disklerin bazı modellerinde donanımsal şifreleme kullanılır. Şifreleme anahtarı USB kontrol kartı üzerindedir. Özel yüksek teknoloji cihazlarla bu MCU üzerindeki şifreleme algoritması ele geçirilerek veri kurtarma yapılabilmektedir.
Yanında Kablosunu Göndermeli miyim?
Hayır. USB kablosunu veya adaptörünü göndermenize gerek yoktur. Dikkat etmeniz gereken husus güvenli bir şekilde paketlemektir. Paket içerisinde boşluk kalmayacak, dışardan darbe vs almayacak şekilde mümkünse orjinal kutusunda veya iyi bir ambalaj malzemesi ile paketlemeniz gerekir.
Veri kurtarma yazılımı kullanabilir miyim?
Bu yazılımların kullanıcı sözleşmelerinde olası veri kaybına yol açmaları durumunda sorumluluk kabul etmedikleri açıkça belirtilse de maalesef bir çoğumuz bu sözleşmeleri okumamaktayız. Evet sınırlı vaka türlerinde ( özellikle dosya silme vakalarında bazı disk tiplerinde) bu tür yazılımlar doğru kullanımla sonuç verebilmektedir. Fakat özellikle disk sağlığının şüpheli olduğu, arızalı disklerde, T.R.I.M fonksiyonu açık SSD disklerde, bad sektörlü disklerde daha fazla zarar verme ihtimali daha yüksektir.
Hangi Marka Harici Harddisk Öneriyorsunuz?
Biz marka değil yedekleme önerebiliriz. Keza mekanik disklerde zaten üretici sayısı sınırlı ve kaliteleri birbirine yakındır. Unutmayın önemli ve kaybolmasını istemediğiniz verileri dünyanın en kaliteli diskinde de muhafaza etseniz risk altındadır. Doğru olan farklı bir disk veya ortamda bir yedeğini bulundurmaktır. Yedekli çalışmayı bir rutin haline getirmek disk tercihinden daha önemlidir.
E-posta 
LinkedIn 
X 
GitHub 
Medium 