Yanmış Harddiskten Veri Kurtarma

Yanmış harddiskten veri kurtarma, genellikle birbirine karıştırılan iki ayrı vaka türünü kapsar. Gerçek bir yangında yüksek ısıya maruz kalmış diskler ile halk arasında "yanmış" olarak ifade edilen elektronik kart (PCB) arızalı diskler, bize yanmış harddiskten veri kurtarma talebiyle ulaşmaktadır. Her iki durumda da süreç harddisk veri kurtarma işlemleri kapsamında yürütülür. Özellikle yangından çıkan disklerde önemli olan disk içerisindeki plakaların durumudur. Laboratuvarımıza ulaşan vakalarda plakaların, kullanılan türe göre 250°C - 500°C bandındaki sıcaklıklara maruz kalmasına rağmen bütünlüğünü koruyabildiğini gözlemliyoruz.

Yukarıdaki fotoğrafta gerçek bir yangından çıkmış vaka örneği görmektesiniz. Bu örnek vaka üzerinden, yangından çıkan disklerde veri kurtarma işlemlerinin işleyişini detaylandıracağız.

Yangından Çıkan Diskler: Yanmış Disklerden Veri Kurtarma

Ev, iş yeri veya sunucu odası yangınlarından çıkarılan disklerde dış gövde, kablolar ve elektronik kart çoğu zaman ağır hasarlıdır. Buna rağmen bu diskler kayıp sayılmaz; çünkü veriler diskin içindeki metal plakalarda saklanır ve plakalar, dış aksamdan çok daha dayanıklıdır. Plakalar bütünlüğünü koruduysa, gövdesi tanınmaz haldeki bir diskten bile veri kurtarmak mümkündür; aşağıda anlattığımız gerçek vaka bunun kanıtıdır. Yine de kurtarılabilirlik dış görünüşten anlaşılmaz; ısının şiddeti ve süresi, plaka deformasyonu, kurum ve söndürme suyunun etkisi laboratuvar analizinde birlikte değerlendirilir.

Bu vakalarda en kritik nokta müdahale sırasıdır: yangın sonrası diske asla enerji verilmemeli, disk sökülüp temizlenmeye çalışılmamalıdır. Disk içerisinde ısıya dayanımı olmayan parçaların kurumları plakalara yapışmış haldedir. Bu yüzden temizlik yalnızca laboratuvar ortamında, uygun kimyasal prosedürlerle yapılır.

Gerçek Vaka: Sunucu Odası Yangınından Gelen Üç SAS Disk

31142 numaralı müşteri kaydıyla, Bursa'dan bir KOBİ müşterimize ait üç adet HP EG0300 serisi SAS disk laboratuvarımıza ulaştı. Diskler, sunucu odasında çıkan yangından çıkarılmıştı. İncelemede PCB'lerin büyük ölçüde yandığını, ancak plakaların yüksek ısıya maruz kalmasına rağmen bütünlüğünü koruduğunu gördük.

Laboratuvarda önce plakalara kimyasal temizlik ve nakil işlemleri uygulandı. Ardından yanık PCB'ler üzerindeki benzersiz ROM bilgileri, uygun programlama cihazlarıyla donör kartlara aktarıldı. Diskler üç üyeli RAID-5 yapıda çalışıyordu ve üçü birden yangından etkilenmişti; RAID-5'in tek disk toleransı bu tabloda yeterli olmadığından yapının yeniden kurulabilmesi için her diskten mümkün olan en yüksek oranda sektör okunması gerekiyordu. Oldukça hassas yürütülen sürecin sonunda veri kurtarma işlemi 13. günde tamamlandı ve müşterimiz sunucusundaki verilere yeniden kavuştu. Bu vaka, "yanmış diskten veri kurtarılmaz" ön yargısının neden yanlış olduğunun en net örneklerinden biri.

Harddisk Neden Yanar? Elektronik Kart (PCB) Arızaları

Kullanıcıların "diskim yandı" dediği vakaların büyük bölümünde ortada yangın yoktur; kastedilen, diskin elektronik kartının arızalanmasıdır. Voltaj dalgalanması, elektrik kesintisi sonrası ani geri geliş, yanlış veya kalitesiz adaptör kullanımı PCB üzerindeki devrelerin gerçekten "yanmasına" yol açabilir. Belirtisi tipiktir: disk hiç ses vermez, dönmez, bazen hafif bir yanık kokusu hissedilir.

Bu, yanık vakalarının iyi huylu olanıdır: plakalar çoğunlukla sağlamdır ve doğru müdahaleyle veri kurtarma hızlı sonuçlanır. Ancak internetteki "aynı model kart tak, çalışır" tavsiyesi yanıltıcı ve yanlış bir bilgidir; her diskin PCB'sinde diske özel ROM bilgisi bulunur ve kart değişimi ancak bu bilginin nakliyle sonuç verir. Hasarın yalnızca kartla sınırlı olup olmadığı da analizde netleşir; güç kaynaklı arızalar bazen diskin iç elektroniğine (preamp) de sıçramış olabilir. Bu sürecin detayını harddisk veri kurtarma sayfamızın PCB bölümünde anlattık.

Diskin Yandığı Nasıl Anlaşılır?

En sık üç işaret görürüz: disk elektrik almasına rağmen hiç ses vermez ve spin motoru dönmez; cihazın ışığı yanar ama disk bilgisayarda görünmez; belirgin bir yanık kokusu veya PCB üzerinde gözle görülür kararma olur. Bu işaretlerden herhangi birini fark ettiğinizde diske tekrar tekrar enerji vermeyin; tekrarlanan denemeler hasarı diskin iç elektroniğine ve mekanik aksamına taşıyabilir. Diskin genel yapısını merak ediyorsanız harddisk nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Yanmış Diskten Veriler Nasıl Kurtarılır?

Süreç iki senaryoda da aynı ilkeyle başlar: plakaların durumu belirlenir. PCB yanığı vakalarında ROM nakliyle disk ayağa kaldırılır ve veriler sağlıklı bir diske ikizlenir. Gerçek yangın vakalarında ise önce kimyasal temizlik yapılır, gerekiyorsa plakalar donör diske nakledilir ve okuma işlemi laboratuvar ortamında gerçekleştirilir. Plakalar bütünse başarı şansı her iki senaryoda da yüksektir; plakaların deforme olduğu vakalarda ise veri kurtarma ihtimali ancak analizle netleşir.

Yanmış diskiniz için yapmanız gereken tek şey diski olduğu gibi bize ulaştırmak: veri kurtarma talep formunu doldurun, diski kargoyla gönderin veya İstanbul'daysanız elden getirin. Ücretsiz analiz sonucunda plakaların durumu, uygulanacak işlem, süre ve maliyet size yazılı olarak bildirilir; onay vermediğiniz takdirde herhangi bir ücret talep edilmeksizin diskiniz iade edilir.

Yanmış Disk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular