Taşınabilir Harddisk Rehberi

Taşınabilir harddisk, bilgisayara USB ile bağlanan (yeni nesil disklerde Wifi ve Bluetooth desteği de olabilmektedir ) ve sök tak yaparak kullanılabilen harici depolama aygıtıdır. Ancak her taşınabilir disk aynı değildir. Mekanik (HDD) ve katı hal (SSD) olmak üzere iki temel türü vardır ve her birinin avantajları, dezavantajları ve veri güvenliği açısından farklı risk profilleri bulunur.

GOLD DATA olarak her gün laboratuvarımıza gelen taşınabilir disklerden edindiğimiz deneyimle bu rehberi hazırladık. İhtiyacınıza göre doğru tercihleri, nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve verilerinizi nasıl koruyabileceğiniz hakkında faydalı bilgileri deneyimlerimiz ile bu yazıda paylaşıyoruz. 

Taşınabilir Harddisk Nedir?

Taşınabilir harddisk, bilgisayarın içine takılmadan USB kablosu ile bağlanarak kullanılan harici depolama aygıtıdır. Dahili disklerden farklı olarak herhangi bir bilgisayara kolayca bağlanıp çıkarılabilir, bu da veri taşıma ve yedekleme için ideal kılar.

Taşınabilir diskler kendi içinde farklı kategorilere ayrılır. Bu kategorilerin her biri farklı teknoloji kullanır ve farklı risk profili taşır. Bir diski satın almadan önce bu farkları bilmek, hem doğru ürünü seçmenizi hem de veri güvenliğinizi sağlamanızı kolaylaştırır.

Taşınabilir Disk Türleri

Taşınabilir diskler üç temel kategoriye ayrılır. Her birinin yapısı, bağlantı şekli ve kullanım senaryosu farklıdır.

2.5" USB Taşınabilir Diskler

En yaygın taşınabilir disk türüdür. İçerisinde dizüstü bilgisayarlarda kullanılan 2.5" mekanik bir harddisk bulunur. USB (2.0,3.0C-Type) bağlantısı ile bilgisayara bağlanır, ayrıca güç adaptörüne ihtiyaç duymaz çünkü gücünü USB kablosundan alır. Seagate Expansion, WD My Passport, Toshiba Canvio gibi modeller bu kategoridedir. Kapasiteleri genellikle 500 GB ile 5 TB arasında değişir.

3.5" Adaptörlü Taşınabilir Diskler

İçerisinde masaüstü bilgisayarlarda kullanılan 3.5 inç mekanik harddisk bulunur. 2.5 inç modellere göre daha büyük ve ağırdır, ayrı bir güç adaptörü gerektirir. Seagate Expansion Desktop, WD My Book gibi modeller bu kategoridedir. Kapasiteleri 4 TB'dan 20 TB'a kadar çıkabilir. Genellikle masaüstünde sabit bir yerde durarak kullanılır, sürekli taşıma için uygun değildir.

Taşınabilir SSD'ler

İçerisinde hareketli parça bulunmayan SSD disklerin USB interface kullanıldığı halidir. Mekanik disklere göre çok daha küçük, hafif ve hızlıdır. Darbe ve titreşime karşı dayanıklıdır. Samsung T serisi, SanDisk Extreme, WD My Passport SSD gibi modeller bu kategoridedir. Ancak taşınabilir SSD pazarında yüzlerce marka ve model vardır. Bu konuda bazı dikkat edilmesi gereken hususlara değineceğiz.

Mekanik HDD mi Taşınabilir SSD mi?

Bu sorunun cevabı bütçenize ve depolama ihtiyacınıza bağlıdır. Her iki teknolojinin de bazı avantaj ve dezavantajları vardır.

Mekanik taşınabilir diskler GB başına en uygun fiyatı sunar ve yüksek kapasiteler (4-5 TB) makul bütçeyle erişilebilir. Ancak içerisinde bir mil motoruna bağlı olarak dakikada 5400rpm dönen plakalar ve okuma/yazma kafaları bulunduğundan darbe ve düşmeye karşı savunmasızdır. Veri kurtarma laboratuvarımıza gelen taşınabilir disklerin büyük çoğunluğu mekanik disklerdir ve en sık arıza nedeni düşme/darbedir.

Taşınabilir SSD'ler hız ve dayanıklılık açısından mekanik disklerin çok önündedir. Hareketli parça olmadığından darbe riski neredeyse sıfırdır. Ancak GB başına maliyeti hâlâ mekanik disklerin 2-3 katıdır. Burada marka model tavsiyesinde bulunmak istemesek de özellikle özellikle Samsung T serisi taşınabilir ssd diskler istatistiksel olarak laboratuvarımıza en az başvuru aldığımız disklerdir. Bunun sebebi hem belleği, hem nand kontrolcüyü hem de yazılımı kendi ekosistemine ait olmasından kaynaklanan avantajıdır. ( Bazı LaCie vb. Samsung SSD kullanabiliyor) 

Taşınabilir Disk Satın Alma Rehberi

Taşınabilir disk alırken sadece kapasiteye ve fiyata bakmak yeterli değildir. Diskin arkasındaki teknoloji, veri güvenliğinizi doğrudan etkiler. Satın alma öncesinde dikkat edilmesi gereken başlıca kriterler:

• CMR mi SMR mi kontrol edin: Mekanik taşınabilir disklerde kayıt teknolojisi kritik önem taşır. SMR teknolojisi daha fazla veriyi daha az plakaya sığdırmak için veri izlerini üst üste katmanlara ayırır. Bu durum daha az plakaya daha çok veri yazılmasını sağlamakta. Ama bu teknolojininde kendi içinde hassasiyet / veri kaybı senaryoları açısından dezavantajları vardır.  Özellikle WD markasının taşınabilir disklerinde kullandığı SMR teknolojisi, Seagate'e kıyasla veri kurtarma açısından daha sorunlu vakalar oluşturmaktadır. WD SMR algoritmasını plakalar üzerinde saklar ve her formatta yeniden oluşturur. Seagate PCB üzerinde saklar ve hep aynı algoritmayı kullanır. 
• USB bağlantı türüne dikkat edin: USB 3.0 günümüzde minimum standarttır. USB 3.2 Gen 1, USB 3.2 Gen 2, USB 3.2 Gen 2x2, USB4, USB4 Version 2.0 bağlantılı modeller daha yüksek transfer hızı sunar. Özellikle mac bilgisayarlardaki Thunderbolt desteği 80 Gbps / 120 Gbps hızlara çıkabilmektedir. Bu yüzden disk almadan önce sık kullanacağınız bilgisayarın sahip olduğu bağlantı türüne uygun bir disk tercih etmelisiniz. Eski USB 2.0 bağlantılı diskler artık tercih edilmemelidir.
• Donanımsal şifreleme konusunda bilinçli olun: Birçok disk üreticisi disklerin içine tercihen yüklenmesi için bir disk şifreleme yazılımı kaydederler. Kullanıcılar bu yazılımı kurduklarında risklerin farkında olmalıdır. Evet bunlar çoğunlukla sector bazlı güvenli şifreleme seçenekleri sunarlar. Fakat diskte oluşabilecek hasarlar, bad sectorler vb. güvenlik yazılımının çalışmasına engel olabilmektedir. Bu tür veri kurtarma taleplerini sıkça almaktayız. Ayrıca şifrenizi asla kaybetmemeniz gerekir. 
• Darbe korumalı kasa ilüzyonu: Özellikle mekanik disklerde darbe korumalı olarak satılan ürünler pratikte istatistiki olarak bir fark yaratmazlar. Çünkü darbe ve sarsıntı disklerin dışındaki hasardan dolayı diskleri bozmaz. Esas sorun içerideki hareketli R/W Head ( okuma / yazma  kafaları) dır. Bunları darbeye ve sarsıntıya korumaya karşı üreticiler yazılımsal bazı ek teknolojiler üretse de maalesef henüz ciddi bir yol alınmış değildir. Sırf darbelere dayanıklı diye lanse edilen diskler için bütçeniz zorlanmamalı ve karar verme tercihleriniz değişmemelidir.
• Kapasiteyi ihtiyacınıza göre belirleyin: Almışken en yüksek kapasitelisini alayım düşüncesi yanlıştır. İhtiyaçlarınızı iyi belirlemeniz ve bu yönde bir tercih yapmalısınız. Unutmayın kapasite arttıkça yoğunluk  ve hassasiyet artacaktır. Arşivleyeceğiniz dosyaların boyutunu ve ilerde ihtiyaç duyabileceğiniz alanı kendi kullanım alışkanlıklarınıza göre tespit edebilirsiniz. Günlük dosya taşıma için 1-2 TB yeterlidir. Video arşivi veya kapsamlı yedekleme için 4-5 TB tercih edilebilir. 5 TB üzeri ihtiyaçlarda 3.5 inç adaptörlü modeller veya NAS çözümleri değerlendirilmelidir.

Kullanım Önerileri ve Sık Yapılan Hatalar

Taşınabilir diskinizi doğru kullanmak, veri kaybı riskini önemli ölçüde azaltır. Laboratuvarımıza gelen vakalarda en sık karşılaştığımız kullanıcı hataları ve bunlardan kaçınma yolları:

• USB kablosu takılıyken taşımayın: Üzerinde kablosu takılı halde diskleri taşımayınız. Bu bağlantı yuvasında zamanla bozulmalara yol açmaktadır.
• Güvenli kaldırma yeterli değildir: İşletim sistemi "şimdi kaldırabilirsiniz" onayı verse bile arka planda devam eden yazma işlemleri olabilir. Güvenli kaldırma seçeneğini kullandıktan sonra birkaç saniye bekleyip LED ışığının sabitlendiğinden emin olduktan sonra kabloyu çıkarın. Birçok anakart ve USB kontrolcüde güvenli kaldırma fonksiyonu tam olarak sağlıklı çalışmamaktadır.
• Yanlış diske format atmayın: Laboratuvarımıza sıklıkla gelen bir vaka türü: USB flash belleğe format atmak isterken yanlışlıkla taşınabilir diske format atan kullanıcılar. Biçimlendirme işlemi yapmadan önce hangi sürücüyü seçtiğinizi mutlaka kontrol edin.
• Sarsıntıya Maruz Bırakmak: Mekanik taşınabilir diskler için en büyük sarsıntılardır. Bu diskleri taşırken bu hassasiyetin farkında olmanız gerekir. 
• Tek kopya ile güvenmeyin: Taşınabilir diskiniz yedekleme amacıyla kullanılıyorsa bile bu diskin kendisi de arızalanabilir. Kritik verilerinizin en az iki farklı ortamda kopyası olmalıdır.

Markalar ve Teknoloji Değerlendirmesi

Taşınabilir disk pazarında aktif olan başlıca markalar ve veri kurtarma deneyimimize dayalı değerlendirmelerimiz:

Seagate

Taşınabilir disk pazarının lideri ve yine dünyanın en büyük iki disk üreticisinden biridir. Expansion ve One Touch serileri ülkemizde yaygın olarak bulunmaktadır. Mekanik disklerinde SMR teknolojisi kullanılsa da Seagate'in SMR uygulaması veri kurtarma sürecinde WD'ye göre veri kurtarma açısından daha avantajlıdır. Yüksek kapasite ve uygun fiyat arayan kullanıcılar için idealdir. Ayrıca yeni nesil disklerinde 2 yıl ücretsiz veri kurtarma desteği garantisi sunulmaktadır.

Western Digital (WD)

My Passport ve Elements serileri Türkiye'de en çok satılan taşınabilir disklerdir. Ancak WD'nin mekanik taşınabilir disklerinde kullandığı SMR teknolojisi veri kurtarma açısından Seagate'e kıyasla daha hassas bir teknolojidir. Elbette hız ve performans kazanımı sağlar. Ayrıca My Passport serisinde varsayılan olarak aktif olan donanımsal şifreleme veri güvenliği sağlayabilmektedir. Tabi yukarıda da belirttiğimiz gibi bununda dezavantaja dönüşebileceği senaryolar unutulmamalıdır.  

Toshiba (Canvio)

Canvio serisi ile uygun fiyat segmentinde yer alır. Mekanik disklerinde kullandığı teknoloji Seagate ile benzer yapıdadır. Güvenilir bir tercih olmakla birlikte pazardaki payı diğer iki markaya göre daha düşüktür.

Samsung (Taşınabilir SSD)

Samsung mekanik disk üretimini Seagate'e devretmiş olup artık yalnızca taşınabilir SSD üretmektedir. T5, T7 ve T9 serileri piyasadaki en güvenilir taşınabilir SSD'ler arasındadır. Samsung hem NAND flash çipini hem kontrolcüyü kendi üretir, bu da kalite kontrolü açısından önemli bir avantaj sağlar. Bütçe uygunsa ilk tercihimiz Samsung taşınabilir SSD'lerdir.

Diğer Taşınabilir SSD Markaları

SanDisk Extreme, WD My Passport SSD, Crucial X gibi modeller piyasada yaygındır. Bunların yanı sıra yüzlerce SSD markasıyla karşılaşmanız mümkündür. Bu markaların çoğu SM veya Phison kontrolcü kullanan OEM disklerdir. OEM markalar tercih edilirken bu hususlara dikkat edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular